Kalkmarkt 7

Het huis Kalkmarkt 7 was van oorspong een van de koopmanshuizen op het Waalseiland die in de tweede helft van de zeventiende eeuw gebouwd werden. Het Waalseiland was in 1664 aangeplempt ten behoeve van woningbouw. De Kalkmarkt is zo genoemd omdat hier op de kade tot aan het einde van de achttiende eeuw een kalkmarkt werd gehouden.  Omstreeks 1730 werd het huis in opdracht van het echtpaar Hendrick van den Idsert en Catharina Hartman  in Lodewijk XIV stijl verbouwd. Ondanks de ingrijpende verbouwing bleven van het zeventiende-eeuwse huis behalve de indeling met voor- en achterhuis, nog verschillende onderdelen bewaard: de spiltrap die het achterhuis ontsloot, de bolkozijnen in de achtergevel van het onderhuis alsook het sleutelstuk met ojiefprofiel van de onderslagbalk in het souterrain. Bij de achttiende-eeuwse verbouwing werd het interieur verrijkt met stucwerk, marmeren schouwen en een nieuwe marmeren gang met stucplafond. Verder kreeg het huis een halsgevel waarop een borstbeeld prijkte. Rond 1900 werd deze halsgevel vervangen door een eenvoudige houten kroonlijst.

In 1978 kwam het pand in eigendom van de NV Stadsherstel. Twintig jaar later volgde een uitgebreide restauratie die werd uitgevoerd door aannemingsbedrijf J. Kneppers met hulp van leerlingen van de Stichting Vakopleiding Bouwbedrijf (SVB). In het interieur werden onder andere de vele lagen verf van het stucwerk in de gang verwijderd en de scheuren gedicht. De achttiende-eeuwse halsgevel werd gereconstrueerd. Het enige wat daarvan nog concreet restte, was een borstbeeld dat in de tuin werd gevonden en oorspronkelijk de topgevel bekroonde. De halsgevel zelf werd opnieuw gemaakt door de beeldhouwer Tobias Snoep. Als leidraad dienden een negentiende-eeuwse foto waarop de oude halsgevel vaag zichtbaar was, en  een tekeningetje uit circa 1900 dat gevoegd werd bij de bouwaanvraag voor een nieuwe lijstgevel.

De gang vormt het pronkstuk van het huis. De vloer en lambrisering zijn van marmer en het plafond is verrijkt met stucwerk in Lodewijk XIV-stijl. Een kooflijst zorgt voor een vloeiende overgang van wand naar plafond. De marmeren platen zijn van eenzelfde stuk marmer gezaagd en zo gelegd dat het lijkt alsof ze gespiegeld zijn. Het stucwerk vertoont profiellijsten met acanthusbladeren en schelp- en bloemmotieven. Het voorste gedeelte van de gang is breder en rijker van uitvoering dan het achterste gedeelte. De wanden worden hier door marmeren pilasters onderverdeeld. Links leiden dubbele deuren naar de voorkamer; de corresponderende deuren op de rechterwand zijn ter wille van de symmetrie aangebracht en verbergen slechts een ondiepe kast. De overgang van het voorste naar het smallere achterste gedeelte van de gang wordt gemaskeerd door een gestukadoorde draperie waarvan de plooien over de hoek heen zijn geschikt. Vanaf hier leidt een achttiende-eeuwse eikenhouten steektrap naar de verdieping. Aan het eind van de gang is een gestukadoord alliantiewapen dat door twee putti wordt gedragen. Waarschijnlijk is dit het wapen van Hendrick van den Idsert en Catharina Hartman die in 1730 opdracht hebben gegeven tot verfraaiing van het huis.

De voorkamer heeft nog betimmering en een ovaal stucplafond met zware lijsten uit de tijd van de verbouwing van 1730. Vanaf hier leiden dubbele deuren naar de achterkamer.

In het achterhuis is nog iets over van een achttiende-eeuwse keuken waarvan de kastenwand een bedstede bevatte. Boven de keuken bevond zich een kleine zaal met insteekverdieping. Boven de schouw werd een klein schoorsteenstuk aangetroffen van de hand van Jacob de Wit (1695-1754). Het schilderij, voorstellende de “Wonderbaarlijke genezing door Christus’’ werd na restauratie overgebracht naar de vergaderruimte van de Schuilkerk De Hoop te Diemen.

 

Literatuur

Jaarverslag Stadsherstel Amsterdam NV, 1978

Freling, W. Stucwerk in het Nederlandse woonhuis uit de 17de en 18de eeuw, Leeuwarden 1998

Horst, D. van der (red.) e.a; ‘Aan ’t schipryk Y…’, Oude en jonge monumenten rond de historische oevers van het IJ, pp. 57-60, Amsterdam 1995 (OMD 1995)

"De nieuwe top van Kalkmarkt 7: in 4 maanden gehakt" in Binnenstad 180, januari 2000