Herengracht 572

 

Het pand Herengracht 572 werd in 1666 gebouwd voor Abraham Muyssart, koopman op Spanje, assuradeur en regent van het Walenweeshuis. Zijn portret is te zien op twee schilderijen, beide uitgevoerd door de Friese portretschilder Abraham van den Tempel (ca. 1622-1672): eenmaal op een regentenstuk van het Walenweeshuis, en eenmaal op een dubbelportret met zijn vrouw Hester Passavant (nu in Kaapstad). Het voor hem gebouwde huis telde drie vensterassen, met links de deur met geblokte omlijsting. De halsgevel werd door een gebogen fronton afgesloten en geflankeerd door klauwstukken in de vorm van honden. Rondom hijsluik en hijsbalk waren festoenen aangebracht en ter weerszijden van het jaartallint 1666 bevonden zich oeils-de-boeuf.

Behangselschilderingen

Het huis is vijf generaties lang in bezit van de familie Muyssart gebleven totdat het in 1791 werd verkocht aan de regent mr. Jan Six. Het huis onderging toen een verbouwing waarbij de zaal in het achterhuis werd verfraaid met behangselschilderingen van de hand van de specialist op dat gebied, Jurriaan Andriessen. De schilderingen zijn nog ter plekke aanwezig. Dat is een bijzonderheid. De schilderingen zijn afneembaar en de verandering van mode en de negatieve waardering waaronder achttiende-eeuwse kunst lange tijd bloot heeft gestaan, hebben een ware slachting veroorzaakt onder de talloze ontvangkamers die op deze wijze waren verfraaid. Van de tientallen behangselschilderingen van de hand van Andriessen is slechts een anderhalf dozijn ter plekke bewaard gebleven.

De behangselschilderingen in de zaal van Herengracht 572 bevinden zich boven een rondom aangebrachte lambrisering. Ze lopen over drie wanden door en laten vredige landschappen zien die aan het rivierlandschap van de Vecht herinneren. De vierde wand biedt via de vensters uitzicht op de idyllische tuin.    

In de tijd dat Jurriaan Andriessen (1742-1819) de schilderingen vervaardigde, was hij al lang en breed een gevestigd kunstenaar. In 1766 had hij aan de Amsterdamse tekenacademie de hoogste onderscheiding gekregen. Andriessen maakte voor de behangselschilderingen eerst een ontwerp in het klein. Bij het overbrengen hiervan op het veel grotere formaat maakte hij gebruik van het zogenaamde ruitenprocédé. Hierbij werd zowel over de ontwerpschets als over het behangsel een patroon van gelijkmatige ruiten gelegd. Vervolgens kon het ontwerp vak voor vak overgenomen worden.

Nieuwe gevel

De huidige gevel van Herengracht 572 dateert uit het laatste kwart van de negentiende eeuw. Het huis was toen in bezit van de advocaat jhr. mr. J.W.H. Rutgers van Rozenburg, directeur van de Amsterdamsche Kanaalmaatschappij die zich inzette voor de aanleg van het Noordzeekanaal. Tevens was Rutgers van Rozenburg lid van de Tweede en later de Eerste Kamer. Bij de verbouwing werd de top vervangen door een rechte lijst met snijwerk en consoles, waarop een dakkapel rust. De ingang werd naar de begane grond verplaatst en de gevel van zijn oude versieringen ontdaan en gepleisterd.

In 1969 maakte de Vereniging Levend Monument het plan bekend om het pand door de architect Gerard Prins te laten verbouwen en hierin acht twee- en driekamerflats onder te brengen. Het plan ging in eerste instantie niet door waarna de Nederlandse Middenstandbank hier zijn intrek nam. Tegenwoordig zijn in het pand toch woonappartementen gekomen en biedt het verder ruimte voor uiteenlopende activiteiten en evenementen. De zaal met de behangselschilderingen doet momenteel tevens dienst als trouwlocatie.