Frederiksplein 10

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Het pand op Frederiksplein 10 dateert uit de tijd dat de Achtergracht nog een verbinding vormde tussen de Reguliersgracht en de Amstel. Het huis met zijn opvallend sierlijke achttiende-eeuwse voorgevel staat aan de noordzijde van het Frederiksplein.

Grachtenpand aan plein

De Achtergracht werd in 1658 gegraven. In 1667 werden aan de noordzijde hiervan percelen uitgegeven waarop kleine dwarshuisjes kwamen te staan. De meeste van die huisjes stonden er nog toen de Achtergracht rond 1870 deels werd gedempt om plaats te maken voor de aanleg van de Falckstraat en het Frederiksplein. In de daaropvolgende decennia verdwenen de huisjes, maar het pand Frederiksplein10 bleef behouden. Oorspronkelijk was dit ook een dwarshuisje met kelder, begane grond en één verdieping. Maar toen het in 1735 in bezit kwam van de admiraliteitskapitein Adam van Ingen, liet hij het huis, zo bescheiden van afmetingen als het was, verfraaien als ware het een grachtenpand. Het huis werd met een verdieping verhoogd en kreeg een nieuwe voorgevel. Bovendien werd het pand naar achteren toe verlengd waarbij er nog net genoeg ruimte overbleef voor de aanleg van een siertuin met tuinhuisje. In het achterdeel van het souterrain vond de keuken een plaats.

In het begin van de twintigste eeuw was het pand eigendom van de antiquair Jacob de Casseres. In de tuin liet hij een meubeltoonzaal bouwen, waarvan het oude tuinhuisje ook deel uitmaakte. Tussen 1918 en 1922 waren De Casseres en de Vereniging Hendrick de Keyser enkele malen in onderhandeling over de aankoop van het pand. Over de prijs werd echter geen overeenstemming bereikt. In 1975 kwam het pand alsnog in het bezit van de vereniging. Onder leiding van E.H. Weber volgde een restauratie waarna het huis in 1982 weer als woonhuis kon worden verhuurd. Bij de restauratie werd de toonzaal van De Casseres, waarin laatstelijk een dansschool was gevestigd, afgebroken. Het oorspronkelijke huis bleek nog vrijwel intact. De tuin met tuinhuis werden weer teruggebracht, de ramen van de voorgevel kregen weer de achttiende-eeuwse roedeverdeling.

Exterieur

Het huis heeft een breedte van 5,5 meter bij een diepte van 10,5 meter en bestaat uit souterrain, begane grond en twee verdiepingen. De zandstenen gevel kent een verfijnde afwerking in Lodewijk XIV-stijl. Het stoephek heeft rijk smeedwerk en boven de vensters van de begane grond zijn gebeeldhouwde reliëfs aangebracht. De kroonlijst wordt gedragen door vier consoles waarvan de twee middelste in de vorm van hoofdjes. Tussen de consoles bevinden zich zolderlichten. De ornamentiek bereikt een climax in het gebeeldhouwde opzetstuk met het familiewapen van Van Ingen met scheepskanonnen en navigatie-instrumenten als verwijzingen naar diens functie van admiraliteitskapitein. Het opzetstuk wordt geflankeerd door de goden Neptunus en Mercurius. De hoeken van de kroonlijst worden geaccentueerd door siervazen.

Interieur

De begane grond bestaat uit een hal met zijkamer en een grotere op de tuin uitkijkende achterkamer. Tussen voor- en achterkamer was ruimte uitgespaard voor een bordestrap met gesneden balusters. De verdiepingen hebben eenzelfde indeling van kleine voorkamer en grotere achterkamer.

De zijkamer op de begane grond en de achterkamer op de verdieping kennen een rijke decoratie. Op grond van de hoge kwaliteit wordt het stucwerk op de plafonds aan Jan van Logteren toegeschreven. Op het plafond in de achterkamer is het Paris-oordeel uitgebeeld met in de hoeken voorstellingen van de vier seizoenen  Het plafond van het voorkabinet dat misschien als kantoor of ontvangkamer dienst deed, laat een voorstelling van Venus en Adonis zien. De hoekstukken tonen de vier elementen. Tegen de achterwand staat een vaste kastwand in Lodewijk XIV- stijl met een klok gesigneerd door de Amsterdamse uurwerkmaker Jacobus van Wijk. De lambriseringen en schoorsteenmantels zijn van elders afkomstig en zijn wellicht door de antiquair De Casseres ingebracht.