De Bazel

Het voormalige kantoor van de Nederlandsche Handel-Maatschappij (NHM) werd ontworpen door architect K.P.C. de Bazel. Verantwoordelijk voor het ontwerp van het betonskelet was A.D.N. van Gendt. Het pand ligt om twee lichthoven en telt tien bouwlagen, waarvan de bovenste twee telkens iets terugspringen. Het 100 meter brede gebouw wordt verticaal geleed door inspringende gevels waarin verschillende materialen zijn gebruikt. Waalklinkers worden afgewisseld met blokken en banden van Beucha - graniet; voor de sokkel van het gebouw is gebruik gemaakt van het gesteente seyeniet.
De Bazel ontwierp ook talloze interieuronderdelen van het gebouw, zoals de veelkleurige vloermozaïken, luchtroosteromlijstingen, keramische wijzerplaten, telefooncellen, de inrichting van de werkkamers tot en met het bestek en servies van de NHM.

Lichthoven

De twee centrale lichthoven werden oorspronkelijk alleen onderbroken door een glazen tussenvloer op de derde verdieping. Bij een renovatie na de oorlog werden er vloeren in gelegd om kantoorruimte te winnen. De open lichthof - constructie en de detaillering van het exterieur tonen verwantschap met het werk van de Amerikaanse architecten F.L. Wright en L. Sullivan. Bij een verbouwing in de periode 1974/79 onder leiding van architect J.F. Berghoef zijn vele oorspronkelijke interieuronderdelen bewaard gebleven. In maart 1991 kreeg het gebouw, dat geldt als hoogtepunt in het oeuvre van De Bazel, de status van rijksmonument.

Bestuurskamers

De bestuurskamers op de tweede verdieping hebben alle nog de oorspronkelijke betimmering en bijpassend meubilair, zoals ontworpen door De Bazel. De op de hoek met de Keizersgracht gesitueerde vergaderzaal bevat uit een vroegere vestiging van de NHM afkomstige interieuronderdelen, die overigens zeer tegen de zin van De Bazel werden aangebracht. De wanden zijn voorzien van landschappelijke behangselschilderingen uit 1772 van de hand van J. Augustini.

Vergaderkamer

Ook in de grote vergaderkamer op de derde verdieping is veel uit de tijd van De Bazel bewaard gebleven. Boven de dubbele deuren zijn havengezichten van Amsterdam en Rotterdam aangebracht van de kunstschilder H. Smith. In een nis duiden geschilderde portretten op de sterke banden tussen het Koningshuis en de NHM. In een van de hoeken bevindt zich een omstreeks 1780 door C. Engheringh vervaardigd ‘staand horloge’. De klok boven de smeedijzeren haard werd bij de opening van het gebouw aangeboden door de architecten Van Gendt en C. van der Linde, chef de bureau van De Bazel, die na diens dood in 1923 het werk had voortgezet.

Het voormalig kantoor van de Nederlandsche Handel-Maatschappij huisvestte tot voor kort de ABN/Amro.

Nieuwe functie

Na verhuizing van de bank naar een nieuw hoofdkantoor werd het gebouw in 2002 verkocht aan de gemeente, die het bestemde als nieuwe locatie voor het Gemeentearchief en BMA. Het nog resterende meubilair in de oorspronkelijke interieurs werd voor het symbolische bedrag van een euro door de bank overgedragen. Architecten Claus en Kaan werd opdracht verleend om het karakter van het gesloten kolossale gebouw te combineren met de eisen van een open publieksgebouw, met bijzondere aandacht voor het oorspronkelijke ontwerp. Als restauratie-architect werd M. Fritz aangetrokken.

Schatkamer

Zeer bijzonder is de voormalige kluis in de kelder van het safe deposit aan de kant van de Keizersgracht. Hier is de schatkamer, waar historische topstukken uit de archieven en collecties permanent voor het publiek tentoongesteld zijn. De oorspronkelijke plafond- en wanddecoraties zijn hier gereconstrueerd wat een fraai resultaat heeft opgeleverd. In september 2007 opende het nieuwe Stadsarchief zijn deuren voor het publiek.