Oudezijds Voorburgwal, 14de-eeuwse huisplattegronden

 

Van 11 juli tot 4 augustus 2005 heeft archeologisch onderzoek plaatsgevonden op de locatie Oudezijds Voorburgwal 262 – 266 / Pieter Jacobszstraat 40-42, na sloop van de voormalige stadhuisgarage.

De vindplaats gezien vanaf de overzijde van de Oudezijds Voorburgwal

In totaal zijn 5 percelen Pieter Jacobszstraat 32 t/m 44 getraceerd, van west naar oost genummerd aan de hand van de in het vlak goed herkenbare 19de-eeuwse huisplattegronden. De vroegste aanwijzingen voor menselijke activiteit vormden enkele mestkuilen en een parallel aan de Pieter Jacobszstraat gelegen sloot. In de loop van de 14de eeuw is het terrein aanzienlijk opgehoogd met klei- en veenzoden. Deze ophoging lijkt in twee fasen te zijn gerealiseerd. Allereerst was, waarschijnlijk geinitieerd door het stadsbestuur, het hele terrein op uniforme wijze met compacte kleizoden opgehoogd. Vervolgens zijn de percelen uitgegeven, waarna de verschillende eigenaren de verdere ophoging ter hand hebben genomen. Met name perceel 3 onderscheidde zich van de rest van het terrein. Hier werd in de tweede helft van de 14de  eeuw een pakket stadsafval opgebracht dat ondermeer Siegburg steengoed, roodbakkend aardewerk en leren schoenen bevatte, terwijl de naastliggende percelen gelijktijdig werden opgehoogd met veen- en kleizoden.

Verschillende fasen van bebouwing op perceel 5, de slietenfundering op staal stamt uit de late 14de eeuw, de verstening van de zijgevels (rechts) geschiedde in de 15de eeuw. Het onderheide metselwerk links dateert uit de 19de eeuw. 

Van de vroegste bebouwing direct op deze ophogingen resteerden slietenfunderingen van drie panden (percelen 3, 4 en 5), van elkaar gescheiden door een tussenliggende gang. Uit de locatie van de bakstenen voorgevel op perceel 5 is gebleken dat de huidige parcellering langs de Pieter Jacobszstraat zijn oorsprong heeft in de late 14de eeuw.

De 14de-eeuwse slietenfunderingen van de panden op percelen 4 en 5 waren oorspronkelijk gescheiden door een osendrop. In een latere fase wordt deze ruimte gebruikt voor een nieuwe, onderheide gemene muur.

In de loop van de 15de eeuw werd het gedeeltelijke houten huis op perceel 5 herbouwd in steen, gefundeerd op slieten van berken en elzenhout. Wanneer de houtbouw op de percelen 3 en 4 verdween is niet duidelijk maar in de 17de eeuw was de Pieter Jacobszstraat volledig versteend. Tussen de percelen 1 en 2 was hierbij een gang gecreëerd die leidde naar enkele op het achterterrein gelegen woninkjes.

De grote beerput op perceel 2 wordt hier nog geflankeerd door een klein beertonnentje uit de 16de eeuw.

Naast de huisplattegronden zijn diverse waterkelders en beerputten uit de16de-19de eeuw gevonden. Met name de beerput achter perceel 2 leverde een uitermate rijk 18de–eeuws vondstcomplex op.

Een greep uit het huisraad uit de 18de-eeuwse beerput op perceel 2

Tinnen lepels uit de beerput op perceel 2

Industrieel serviesgoed uit Engeland