Oostenburg, VOC scheepswerf
30 mei 2008
Opgravingen van de VOC-scheepswerven op Oostenburg
In mei 2001 werd door de afdeling Archeologie van de dienst Amsterdam Beheer gestart met een tweede opgravingscampagne op Oostenburg. Hier, op het voormalige Stork-terrein nabij de Czaar Peterstraat, bevonden zich van 1660 tot 1800 de scheepswerven van de VOC. Op deze werven werden indertijd ruim vijfhonderd VOC-schepen gebouwd. Hoewel de bodem verstoord was door de recente bedrijvigheid werden tijdens de twee opgravingcampagnes toch allerlei overblijfselen uit de zeventiende en achttiende eeuw aangetroffen.
Bovenaanzicht van het terrein met de oever op de voorgrond en de timmerloods links achter.
De oeverbeschoeiing en de funderingspalen van de scheepshelling.
Vondsten
Over een afstand van ongeveer 75 m werd de zeventiende-eeuwse oever van het IJ blootgelegd. Er was een houten beschoeiing zichtbaar met de restanten van twee scheepshellingen van vijftig m lengte en twaalf m breedte. In de vroegere havenbodem voor de oever werden interessante voorwerpen teruggevonden. Met name kan een dommekracht worden genoemd die indertijd in het water moet zijn gevallen. Tijdens de reiniging van de zware krik bleek in de houten kast het logo van de VOC met de letter A (het kenteken van de Amsterdamse Kamer) te zijn ingekrast.
De dommekracht uit de IJ-bodem voor het eiland, de krik staat nog in de hoogste stand.
De dommekracht na reiniging.
Het huismerk van de Amsterdamse Kamer van de VOC.
VOC-timmerloods
Achter in het terrein werden voorts de fundamenten van een VOC-timmerloods aangetroffen. Ook kon de fundering van een munitiewerkplaats uit 1800-1850, toen de werf door de marine werd gebruikt, worden opgegraven.
Het eiland Oostenburg werd in 1660 kunstmatig aangelegd met afval uit de stad en opgebaggerde grond. Tijdens de opgraving werden ook enkele van die ophogingslagen met vondstmateriaal teruggevonden.
Uniek
De ontdekkingen op Oostenburg zijn uniek omdat er nooit eerder archeologisch onderzoek naar deze VOC-werven werd uitgevoerd. De huidige opgravingen zijn een onderdeel van een meerjaren project betreffende de herinrichting van het bedrijfsterrein, uitgevoerd door IBC Vastgoed BV.