Houtbouw met plavuizenvloer met ovenconstructie
Houtbouw met plavuizenvloer met ovenconstructie
BMA heeft in juni 2010 een opgraving in de Elandsstraat uitgevoerd ter hoogte van de speeltuin ‘Ons Genoegen’. Hier stonden de panden Elandsstraat 101 t/m 109, die in de jaren 1930 zijn gesloopt. Tussen de panden liep de Vetermakersgang en de Dolphijnengang naar het achterterrein, waar zich tot voor kort de speeltuin bevond.
Het opgravingsterrein ligt in de Jordaan. Dit stedelijke gebied werd bewoond vanaf vroeg 17de eeuw. In 1613 werd de Jordaan officieel bij de stad gevoegd en speciaal bestemd als wijk voor ambachtslieden en werkplaatsen.
De ondergrond direct langs de Elandsstraat bleek door bouwwerkzaamheden in het recente verleden ernstig verstoord. Hier resteerden slechts de funderingen van de achtergevels van de oorspronkelijke huizen uit het eerste kwart van de 17de eeuw.
Ter hoogte van het speeltuinterrein werden, tussen de bestrating van de beide voormalige gangen, de resten van de achterhuizen van Elandsstraat 101 t/m 105 en een werkplaats op nummer 107 opgraven. Hier werden overblijfselen in de bodem aangetroffen die inzicht gaven in de gebruiksgeschiedenis van dit stukje Jordaan.
|
| Bouwresten op het achterterrein van 103 en 105 |
Het achterhuis van 101 was opgedeeld in een aantal kleine woonruimten met haard. Deze kamerwoninkjes waren bereikbaar via de Vetermakersgang. Gescheiden door een binnenplaats stond dwars achter de voorhuizen 103 en 105 een smal gebouwtje. In dit gebouwtje bevonden zich een zogenaamde zomerkeuken en 2 beerputten. Zomerkeukens waren kleine keldertjes die tot in de 19de eeuw als opslagruimte voor bederfelijke levensmiddelen werden gebruikt. Een van beide beerputten was tot in de 19de eeuw in gebruik. Onder het plaveisel van de binnenplaats zat een dubbele waterkelder.
Direct achter dit gebouwtje lag op perceel 107 een werkplaats met een stookvloer. Archiefonderzoek heeft uitgewezen dat hier in de 19de eeuw een beenzwartbranderij in bedrijf was.
|
| Inhoud van de beerput van 103 wordt verzameld |
Na het verwijderen van de bouwresten werd nog een belangrijke vondst gedaan. Voor aanleg van de stedelijke bebouwing in 1613 bleek hier al een werkplaats te hebben gelegen. Deze bestond uit houtbouw met een plavuizenvloer die was opgezet rond een bakstenen ovenconstructie. Met dit soort ovens werden vloeistoffen verhit.
|
| Houtbouw met plavuizenvloer met ovenconstructie |
Om de verschillende sporen scherper te kunnen dateren zijn van de belangrijkste constructies houtmonsters genomen voor jaarringenonderzoek. Zodra de resultaten hiervan beschikbaar zijn, zullen ze op de website worden beschreven.
|
| Bovenaanzicht van de ovenconstructie |